Law and Order

Διαβάζω:
“Ο Μιχάλης Χριστοφοράκος, πρώην ισχυρός άνδρας της Siemens, αφέθηκε ελεύθερος από τις φυλακές του Στάλτενχαϊμ της Γερμανίας, καταβάλλοντας χρηματική εγγύηση 250.000 ευρώ.
Από την προηγούμενη εβδομάδα, οι δικηγόροι του κ. Χριστοφοράκου ξεκίνησαν διαδικασίες για την αποφυλάκιση του, κάτι που πραγματοποιήθηκε σήμερα, με την απόφαση του Εφετείου της Βαμβέργης.
Το γερμανικό δικαστήριο ανέστειλε την εκτέλεση του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης που έχουν εκδώσει οι ελληνικές αρχές, παρ' όλα αυτά, όμως, η υπόθεση δεν έχει κλείσει.
Από εδώ και στο εξής, ο πρώην μάνατζερ της εταιρείας, που ενεπλάκη σε ένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα διαφθοράς των τελευταίων δεκαετιών, θα πρέπει να εμφανίζεται ενώπιον των γερμανικών αρχών ανά τακτά χρονικά διαστήματα.”
Λίγο αργότερα ξαναδιαβάζω:
“Πέντε διαδηλωτές απολογούνται σήμερα ενώπιον του ανακριτή Πειραιά, κατηγορούμενοι για διατάραξη της κοινής ειρήνης σε βαθμό κακουργήματος, βάσει του νόμου που ψηφίστηκε το καλοκαίρι και ποινικοποίησε την κουκούλα, αναβαθμίζοντας τις κατηγορίες πλημμεληματικού χαρακτήρα σε κακουργήματα, με ενδεχόμενο 18μηνης προφυλάκισης μέχρι τη διεξαγωγή της δίκης.
Το Σάββατο 17 Οκτώβρη κατά τη διάρκεια διαδήλωσης αναρχικών/αντιεξουσιαστών στη Νίκαια, ως διαμαρτυρία για το θάνατο του 25χρονου μετανάστη από το Πακιστάν, Μοχάμεντ Καμράν Ατίφ, έπειτα από καταγγελίες για βασανισμό του στο αστυνομικό τμήμα Νίκαιας.
Η πορεία, αποτελούμενη από περίπου 500 άτομα, κινήθηκε μέσα από κεντρικούς δρόμους της Νίκαιας, πέρασε από το σπίτι του δολοφονημένου και κατευθυνόμενη προς το αστυνομικό τμήμα δέχθηκε επίθεση, σε πυκνοκατοικημένο σημείο της περιοχής, από ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις με γκλομπς, ασφυξιογόνα χημικά και χειροβομβίδες κρότου-λάμψης, υπό τις έντονες αποδοκιμασίες κατοίκων κατά των αστυνομικών. Δύο διαδηλωτές οι οποίοι αποκόπηκαν από τον κύριο όγκο της πορείας λόγω της ασφυξίας από τα χημικά, ξυλοκοπήθηκαν άγρια και προσήχθησαν, ενώ η πορεία ανασυγκροτήθηκε και εξαιτίας των προσαγωγών ένα μεγάλο μέρος των συγκεντρωμένων προχώρησε σε κατάληψη του Δημαρχείου Νίκαιας, με αίτημα την άμεση απελευθέρωση των προσαχθέντων και την περαιτέρω δημοσιοποίηση του θανάτου του μετανάστη. Ανάμεσα στους τραυματίες βρέθηκε και δημοσιογράφος που κάλυπτε τη διαδήλωση, του οποίου αστυνομικοί έσπασαν τα δόντια και ο οποίος αργότερα κατέθεσε σχετική μήνυση.”
και:
“Στη φυλακή βρέθηκαν τα μεσάνυχτα της Τετάρτης (21/10) στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ, τα οποία προσήχθησαν, μετά τα επεισόδια που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια παρουσίασης βιβλίου στα Εξάρχεια. Χρειάστηκε η παρέμβαση του Υπουργού Προστασίας του Πολίτη για να αφεθούν ελεύθεροι.
Σύμφωνα με την αστυνομία ξαφνικά περίπου 30 νεαροί κουκουλοφόροι βγήκαν από την Οδό Λόντουκαι επιτέθηκαν με πέτρες, τούβλα και άλλα αντικείμενα εναντίον 4 αστυνομικών που εκτελούσαν περιπολία στη διασταύρωση των οδών Σόλωνος και Ζωοδόχου Πηγής.
Σε βοήθειά τους έτρεξαν άνδρες της ομάδας Δέλτα και των ΜΑΤ που καταδίωξαν τους νεαρούς, ενώ κάποιοι αστυνομικοί έφτασαν μέχρι το καφέ - βιβλιοπωλείο Φλωράλ στην Οδό Θεμιστοκλέους, όπου γινόταν παρουσίαση του βιβλίου του Χριστόφορου Κάσδαγλη "Η Αριστερά και ο κακός ο λύκος".
Στα γεγονότα αντέδρασαν έντονα οι παρευρισκόμενοι στην παρουσίαση του βιβλίου, και οι αστυνομικοί σε πλήρη άγνοια και σε μια χωρίς λόγο αντίδραση προσήγαγαν στη Γενική Αστυνομική Διεύθυνση τον συγγραφέα και στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ Δημήτρη Παπαχρήστο, το μέλος του ΣΥΝ Στέλιο Ελληνιάδη και έναν δημοσιογράφο της ΕΡΤ που κατέγραφε τις σκηνές με το κινητό του τηλέφωνο.
Ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοίδης, αμέσως μόλις πληροφορήθηκε το συμβάν επικοινώνησε με τον κ. Παπαχρήστο και παράλληλα έδωσε εντολή να αφεθούν όλοι ελεύθεροι. Παράλληλα ζήτησε να διερευνηθεί ποιός έδωσε την εντολή για αυτές τις προσαγωγές.” 
(Η μπαλακλάβα)
Και σκέφτομαι πως από τη μια μεριά έχουμε έναν άνθρωπο που έκανε μπίζνες με το ελληνικό δημόσιο με συνέπεια να έχουμε ένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα διαφθοράς πολιτικών της μεταπολίτευσης, ο οποίος δικάστηκε στη Γερμανία και αφέθηκε ελεύθερος (καταβάλλοντας ένα εγγυητικό ποσό, «ψίχουλα» σε σχέση με την αμοιβή του), έστω και με περιοριστικά μέτρα, ενώ θα έπρεπε να βρίσκεται στη φυλακή μαζί με Έλληνες πολιτικούς που συνεργάστηκαν μαζί του στο σκάνδαλο «Siemens» και από την άλλη έχουμε το ξυλοκόπημα και τη φυλάκιση πολιτών που άσκησαν ένα συνταγματικό τους δικαίωμα. Μια δίκαιη διαμαρτυρία που αφορά το θάνατο ενός μετανάστη που βασανίστηκε μέσα σε αστυνομικό τμήμα. Μια δίκαιη διαμαρτυρία για τη σύλληψη στελεχών πολιτικού κόμματος σε καιρό δημοκρατίας.
Αυτή είναι η αστυνομία δυστυχώς. Υπάρχει για να καταστέλλει. Αποτελεί ένα πειθήνιο όργανο στις διαταγές της εκάστοτε εξουσίας.
Αυτός είναι ο ρόλος της εξουσίας, επίσης δυστυχώς. Θέλει πολίτες ήσυχους και σιωπηλούς. Αν είσαι πρόβατο και κάθεσαι όλη μέρα ανενεργός μπροστά στην τηλεόραση δε θα έχεις κανένα πρόβλημα. Σας το εγγυώμαι.
Αυτός είναι όμως ο ρόλος της δικαιοσύνης? Ποιος είναι ο ρόλος των νόμων? Γιατί υπακούομε στο νόμο?
Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Στις αρχαίες κοινωνίες και αργότερα το Μεσαίωνα, επικρατούσε το δίκιο του αρχηγού τη φυλής, του Μονάρχη, του Φεουδάρχη κλπ. Το δίκιο ενός προσώπου δηλαδή. Το 1215 μ.Χ. όμως, εμφανίζεται ένα λατινικό κείμενο με την ονομασία Magna Carta (Μεγάλο Χαρτί) (Magna Carta Libertatum ή «Μεγάλος Χάρτης των Ελευθεριών» στα Ελληνικά), που «ζητούσε από το Βασιλιά να αποκηρύξει κάποια δικαιώματά του, να σεβαστεί τις νομικές διαδικασίες και να αποδεχτεί ότι θα δεσμεύεται από τους νόμους και προστάτευε δικαιώματα των υπηκόων του Βασιλιά, ιδιαίτερα από την παράνομη φυλάκιση» (μας αναφέρει πολύ εύστοχα η βίκιπαίδεια).
(Η Magna Carta)
Η άνοδος της αστικής τάξης στα χρόνια που ακολούθησαν, οδήγησε τις σύγχρονες κοινωνίες στη δημιουργία γραμμένων κανόνων (νόμων). Ο νόμος, απρόσωπος και ουδέτερος εμφανιζόταν πλέον δημοκρατικός και ισότιμα εφαρμοσμένος έναντι όλων των πολιτών. Ίσχυσε όμως στην πράξη κάτι τέτοιο? Με ελάχιστες εξαιρέσεις, τις περισσότερες φορές επικράτησε ο νόμος του ισχυρού και οι ανίσχυροι, οι φτωχοί, οι ανήσυχοι άνθρωποι που διαμαρτύρονταν στις παράλογες ταγές της εξουσίας, έπεφταν θύματα ξυλοδαρμών, φυλακίζονταν, θανατώνονταν ακριβώς όπως και στις αρχαίες κοινωνίες και το Μεσαίωνα. Η ουδετερότητα του νόμου νομιμοποίησε την αδικία. Οι άνθρωποι δυσκολεύονται πλέον να ενοχοποιήσουν κάποιον όταν αδικούνται, λόγω του ουδέτερου και απρόσωπου νόμου. Ο νόμος συντελεί στη διατήρηση της ανισότητας πλούτου και δύναμης (χαρακτηριστικό των σύγχρονων δυτικών κοινωνιών), επιβάλλοντας φόρους στις αδύναμες κοινωνικά ομάδες, ελαττώνοντας την ίδια στιγμή τη φορολογία στις μεγάλες επιχειρήσεις με την αιτιολογία ενίσχυσης της επιχειρηματικότητας ή χορηγώντας τις με υπέρογκα ποσά κλπ κλπ (τα παραδείγματα πολλά και δε θα σταθώ σε αυτόν τον τομέα γιατί θα πλατιάσω).
Οι απλοί άνθρωποι όταν έχουν ένα νομικό πρόβλημα απευθύνονται στους δικηγόρους. Το πρόβλημα με την πλειοψηφία του συγκεκριμένου κλάδου είναι ότι πρωτίστως επιλέγονται με τέτοια κριτήρια που εξασφαλίζεται η συντηρητικότητα τους και δευτερευόντως ενδιαφέρονται περισσότερο για την «επαγγελματικότητα» τους παρά για την απονομή της δικαιοσύνης. Έχει ένα πολύ ωραίο ο χωρίο ο Howard Zinn στις “Διακηρύξεις Ανεξαρτησίας” όπου ένας φοιτητής νομικής αναφέρει σχετικά:
«Η ουσία της διαδικασίας απόκτησης του επαγγελματσμού είναι ο διαχωρισμός του νόμου από την πολιτική, η εξύψωση της τεχνικής και της επιδεξιότητας πάνω από την εξουσία, η αναζήτηση “ουδέτερων αρχών” και η άρνηση ιδεολογικών σκοπών».
Οι Δικαστές πάλι προέρχονται από «τζάκια» πλουσίων οικογενειών εξασφαλίζοντας έτσι σε ένα μεγάλο ποσοστό ότι δε θα «αδικηθεί» ένας όμοιος τους, ενώ είναι στην πλειοψηφία τους συντηρητικοί και απεχθάνονται κάθε ριζοσπαστική πράξη. Ο Δικαστής είναι εξουσία και τελεί το έργο που κάθε εξουσία έχει αναλάβει. Ελέγχει τους μάρτυρες, τα στοιχεία, την ερμηνεία του ίδιου του νόμου.
Ο πολίτης χωρίς εξουσία ή πλούτο είναι ηττημένος στις περισσότερες περιπτώσεις (ξέρω ότι υπάρχουν δικαστικές υποθέσεις που απλοί πολίτες κέρδισαν υποθέσεις απέναντι σε εταιρείες «μεγαθήρια» αλλά δυστυχώς είναι εξαιρέσεις που δεν αποτελούν τον κανόνα, ενώ υπάρχει και μια λογική εξήγηση που αφορά αυτές τις εξαιρέσεις που ίσως τις συζητήσουμε αν θέλετε στο σχολιασμό του κειμένου).
Γιατί?
Επειδή οι μηχανισμοί είναι γνωστοί. Οι έχοντες, ελέγχουν τα μέσα επικοινωνίας, χρηματοδοτούν το κράτος, αγοράζουν αλλά και πουλάνε τους πολιτικούς υποψήφιους. Είναι μια «δίκαιη» ανταλλαγή (για αυτούς).
Η ανυπακοή στο νόμο γεννά πολλές φορές στους ανθρώπους το φόβο ότι θα επικρατήσει χάος και αναρχία. Το νόμος και τάξη (LAW & ORDER) βασίζεται ακριβώς πάνω σε αυτό το φόβο. Η τυφλή υποταγή στο νόμο οδηγεί τελικά στην εφαρμογή της πραγματικής δικαιοσύνης? Σίγουρα η εφαρμογή του νόμου έχει θετικά αποτελέσματα απέναντι στην τάξη (αναφέρομαι στην πρακτική εφαρμογή της τάξης και όχι στο τι σημαίνει αυτό για τους πολίτες μια χώρας). Τι γίνεται όμως με το νόμο = δικαιοσύνη? Προσωπικά βλέπω το νόμο ως ένα μέσο και τίποτα παραπάνω. Η ίδια η ζωή και η ελευθερία των πολιτών είναι ο σκοπός. Τι γίνεται όταν μια πολιτεία δεν εξασφαλίζει δικαιοσύνη στους πολίτες της παρά μόνο την εφαρμογή της τάξης? Είναι χρέος των πολιτών να την αλλάξουν? Επιστρέφω στο γνωστό φόβο. Η ίδια ιστορία μας δίδαξε ότι η ανυπακοή στο νόμο αποτέλεσε εφαλτήριο σημαντικών αλλαγών που αφορούσε κυρίως κοινωνικά δικαιώματα (οι γυναίκες από το νόμο δεν είχαν δικαίωμα ψήφου αντέδρασαν και δικαιώθηκαν, οι αφροαμερικάνοι ήταν δούλοι από το νόμο αντέδρασαν και επίσης δικαιώθηκαν και άλλα πολλά παραδείγματα). Ο φόβος ότι οι διαδηλώσεις, οι διαμαρτυρίες, το μποϋκοτάζ της εργασίας (δεν αναφέρομαι σε κρούσματα βίας τα οποία καταδικάζω) θα οδηγήσει σε ανομία και χάος είναι αβάσιμος. Πάλι δανειζόμενος ιστορικά γεγονότα καταλήγω στο συμπέρασμα ότι η πολιτική ανυπακοή οδηγεί σε ένα υγιή επανακαθορισμό των κοινωνικών τάξεων με προσανατολισμό τη δικαιοσύνη και την ανάγκη για ισότητα (ευκαιριών, δικαιοσύνης κλπ κλπ). Η ιστορία επίσης μας δίδαξε ότι η εφαρμογή του περίφημου Law & Order οδήγησε πολλές φορές την ανθρωπότητα στον πόλεμο, στη βία κλπ. Ο Χίτλερ, ο Bush και άλλοι πολλοί τύραννοι χρησιμοποίησαν αυτή την επωδό για να πείσουν τα πλήθη για τα οφέλη του Νόμος και Τάξη.
Για να μην παρεξηγηθώ, δε θεωρώ όλους τους νόμους άχρηστους. Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις φόνων, βιασμών, υποθέσεις παιδεραστίας κλπ που και απαραίτητος είναι ο νόμος και σε πολλές περιπτώσεις εφαρμόζεται (όπως εφαρμόζεται τέλος πάντων). Δεν προτείνεται με λίγα λόγια η ανυπακοή σε ΟΛΟΥΣ τους νόμους αλλά η άρνηση της τυφλής υποταγής σε αυτούς.
Εκείνο που προσδοκώ, γράφοντας ότι γράφοντας είναι να προβληματιστούμε, με γνώμονα κυρίως την ηθική, αν νόμος συνεπάγεται και δικαιοσύνη που είναι και το προκείμενο. Να μπορέσουμε να διαχωρίσουμε τον καλό νόμο από τον κακό νόμο. Τον δίκαιο από τον άδικο νόμο.
Προσδοκώ επίσης και στην πολιτική ανυπακοή. Στην εξάλειψη των γνωστών φόβων όχι με ψυχολογικά κριτήρια αλλά κυρίως ηθικά (και πάλι). Είναι χρέος μας προς τις νέες γενιές να δημιουργήσουμε πρότυπα. Πρότυπα ανθρώπων που αγωνίστηκαν για την ελευθερία, τη δικαιοσύνη, την ισότητα, την εξάλειψη των κοινωνικών ανισοτήτων κλπ. Είναι σίγουρα προτιμότερη από τη ζωή του Ιβάν Ίλιτς του ήρωα του Τολστόι από το «Ο Θάνατος του Ιβάν Ίλιτς» που ευρισκόμενος στο κρεβάτι του θανάτου λίγο πριν το τέλος του, όντας πετυχημένος δικαστής και άνθρωπος που έζησε όλη του τη ζωή υπηρετώντας το νόμο και το «σωστό», αναρωτιέται: «Ίσως δεν έζησα όπως θα έπρεπε…Αλλά πως γίνεται αυτό, αφού έκανα τα πάντα σωστά?..»
Υ.Γ. «Δανείστηκα» πολλές πληροφορίες κυρίως για το αμερικάνικο δικαστικό σύστημα από την πλούσια βιβλιογραφία των Howard Zinn και Noam Chomsky, των οποίων ο τρόπος σκέψης με έχει σαφέστατα επηρεάσει.



















